Os dereitos das persoas migrantes e a loita do pobo palestino centran unha intensa xornada de actividades no Viñetas

O festival presenta con Amnistía Internacional o fanzine ‘Nai dos desterradosDesterrados’ e organiza actividades arredor da exposición de cómic palestino

A exposición ‘Eclipse de Viñetas’ prorrógase ata o 5 de novembro na Casa das Ciencias

A Coruña, 25 de setembro de 2026.— O festival Viñetas desde o Atlántico ten hoxe unha programación especialmente intensa, que se abriu coa presentación do fanzine Nai dos Desterrados, editado polo grupo local de Amnistía Internacional co apoio do Viñetas. No acto, que se levou a cabo na Casa Museo Picasso, participaron o director do festival, Manel Cráneo, e Marga González, de Amnistía Internacional, así como tres dos autores do fanzine: Alex Yebra, Manuel Rial (Momia) e Mar Vieites. O número 8 deste fanzine centra todas as súas historias nas persoas migrantes e os seus dereitos, facendo especial fincapé no dereito de asilo.

Durante a súa intervención, o director do festival destacou a relevancia das temáticas abordadas neste número 8 do fanzine. «Desde o Viñetas aliñámonos totalmente con esta temática, así como con todas as temáticas sociais, que son tan necesarias sempre pero que, xustamente, están de triste actualidade con todo o que está sucedendo en Ceuta», afirmou, ao tempo que manifestou o seu agradecemento ao traballo realizado dende Amnistía Internacional e reiterou o seu compromiso con esta liña de traballo na que banda deseñada e reivindicacións sociais se dan a man por considerala de especial relevancia. «Ese é o camiño no que queremos continuar», sinalou.

Cráneo manifestou o seu agradecemento ás Casas Museo municipais polo seu apoio e a todo o equipo que traballou para que este novo número do fanzine sexa posible.

Marga González, pola súa parte, fixo unha especial mención a todos os membros do equipo de Amnistía Internacional que participaron na elaboración do fanzine e á autora Paula Esteban, polo seu traballo e impulso continuos neste número. A representante de Amnistía fixo un repaso pormenorizado dos autores e autoras que participaron nesta publicación e convidou os tres que participaron no evento de hoxe a que detallasen os seus procesos creativos.

O número 8 de Nai dos Desterrados conta con traballos de Thais Forján, Alex Yebra, Momia, Isabel Peláez, Quico, Mar Vieites, Alba Ceide & Rosaria Ruffini, Reth, José Ángel Ares e Santy Gutiérrez.

A actividade matinal rematou no festival cunha visita guiada pola exposición Cómic palestino. Voces propias, grito colectivo da man de Pedro Rojo, presidente da asociación Al Fanar, coa que colabora o festival na organización desta mostra. Foi unha proposta cargada de simbolismo, xa que contou tamén coa participación de un grupo de persoas de Malí, e o apoio dun intérprete ao francés e mediador da ONG Ecos do Sur.

A exposición, que pecha as súas portas este domingo na Fundación Luís Seoane, recolle o traballo de diferentes autores e autoras palestinos, desde diferentes lugares do mundo; en todas elas ofrécese unha reflexión sobre a situación do seu pobo. Trátase dun proxecto ideado polo Salón do Cómic de Valencia e a Fundación Al Fanar en colaboración coa Fundación Finestres e o grupo de investigación dx5.

Ademais da visita guiada da mañá, xa pola tarde, a actividade do Viñetas volverá á Luís Seoane ás 19:00 cun faladoiro de Pedro Rojo no que fará unha radiografía do cómic palestino na actualidade.

Xente na exposición de cómic palestino

‘Eclipse de Viñetas’ prorrógase ata novembro

As actividades de hoxe súmanse ás outras 17 propostas que a programación do festival inclúe neste mes de setembro, entre as que se contan obradoiros infantís, dúas rutas da memoria, visitas guiadas ás exposicións do Kiosco Alfonso e a sala Palexco e a presentación da reedición do libro de banda deseñada Jenůfa, adaptación da ópera homónima programada na tempada lírica pola asociación Amigos de la Ópera de A Coruña.

Mañá, sábado 26, á mañá, dentro desta programación, haberá unha ruta da memoria, en colaboración coa Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH), que sairá ás 12:00 do Kiosco Alfonso, e á mesma hora un obradoiro dos Simpson impartido por Chano Ripio en colaboración con Autobán, na sala Palexco.

Pero o Viñetas aínda non pecha a súa proposta para este 2026 ata o mes de novembro, xa que, malia que o resto de exposicións rematan este domingo, a mostra Eclipse de Viñetas, localizada na Casa das Ciencias, permanecerá aberta ata o 5 de novembro. A exposición, que está espertando un grande interese por parte dos visitantes dos museos científicos coruñeses, recolle o traballo de nove autores e autoras locais e un convidado con historietas de dúas páxinas sobre o fenómeno da eclipse abordado desde diferentes perspectivas.

A mostra, na que participan Diego Burdío, Paula Mayor, Marcos Calo, Paula Esteban, Uxía Larrosa, Jorge Peral, Xulia Pisón, Xulia Vicente, Luis Yang e Yordi Bayarri, foi a primeira en abrir as súas portas na edición deste ano, o 3 de xullo, e será a derradeira en pechalas, o 5 de novembro.

A ruta da memoria do Viñetas conecta as exposicións do festival coa memoria histórica da Coruña

Os eventos, organizados en colaboración coa ARMH, permítenlle ao público do festival descubrir detalles vencellados á historia da cidade e ás pegadas do golpe de Estado e da ditadura na comarca

A Coruña.— O festival Viñetas desde o Atlántico, en colaboración coa Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH), organizou esta mañá a primeira das dúas rutas da memoria incluídas na programación do festival que percorren a cidade unindo diferentes espazos expositivos do Viñetas con historias reais de represaliados, represaliadas e vítimas do franquismo e novelas gráficas. David Lozano, da ARMH, conduciu esta actividade que presentou o director do festival, Manel Cráneo, lembrando a importancia de afondar en temas como este, que supuxo un dos eixos do evento este ano e que, tal e como lembrou, «por desgraza, seguen a ser tan necesarios hoxe en día».

Cráneo aproveitou para lembrar as diferentes exposicións vencelladas a esta temática dentro da programación do festival e que se poden visitar ata o 27 de setembro no Kiosco Alfonso e a Casa Museo Casares Quiroga, así como outras de temática social na Casa Museo Picasso e na Fundación Luís Seoane. «Isto é tan só un aperitivo para seguir afondando en temas tan relevantes coma este», indicou, aspecto no que tamén fixo fincapé David Lozano ao remate da visita, na que achegou unha guía, elaborada pola ARMH en colaboración co Viñetas, de diferentes novelas gráficas e espazos web que recollen información arredor da memoria histórica.

Na visita, na que participaron preto de 30 persoas e que se prolongou durante máis de dos horas, percorréronse espazos como os xardíns de Méndez Núñez (partindo dun dos espazos expositivos do festival, o Kiosco Alfonso), a praza de Pontevedra, a rúa Orzán, a rúa do Socorro, a rúa Sol, a rúa Real e a rúa Beiramar, para finalizar diante da Casa Museo Casares Quiroga, outro dos eixos do Viñetas deste ano, que Lozano convidou a todos os e as participantes a descubrir pola súa relevancia histórica.

Persoas escoitando as explicacións do roteiro da memoria na praza Pontevedra da Coruña

O representante da ARMH non foi o único que interveu neste intenso percorrido, senón que contou coa colaboración de Beatriz Trillo, neta de Beatriz González Villar, viúva de André García Ferreiro, represaliado polo franquismo; Rafael Toba, cineasta; María Xosé Bravo e Carmela Galego, da Agrupación Cultural Alexandre Bóveda; Pilar Otero, neta de Josefa Paz, represaliada pola ditadura franquista.

Cada un deles foi relatando as historias dos seus familiares, ou outras como as do centro de estudios sociais Germinal (moi vencellada á historia do anarquismo e á súa fortísima presenza na Coruña), da guerrilla e das familias que a acolleron na cidade da Coruña, da de artistas coruñeses represaliados, como Camilo Díaz Baliño (pai de Isaac Díaz Pardo), Francisco Miguel ou Luis Huici. Houbo tempo para falar de proxectos como o de A Coruña Literaria e nomes como Ánxel Casal e María Miramontes, de revistas como Lar, Nós ou Alfar.

Os representantes de diferentes entidades e familiares de persoas asasinadas e encarceradas polo réxime franquista puxeron en valor o enorme potencial cultural que existía na cidade no momento do golpe de Estado de 1936 e lembraron momentos terribles como as queimas de libros de espazos como a biblioteca do centro Germinal. Revisáronse detalles relevantes da historia cultural da cidade e vencelláronse a novelas gráficas protagonistas da edición 29 do Viñetas como O eco dos días rotos, de Alberto Taracido, ou Franco, de José Pablo García.

Persoas escoitando as explicacións do Roteiro da memoria na rúa real da Coruña

Programación de Viñetas en setembro

O festival Viñetas, no seu labor nos últimos anos en prol da desestacionalización, ofrece en setembro un total de 20 propostas. Comezando por 10 visitas guiadas ás mostras Viñetas con memoria social, no Kiosco Alfonso, e De Archimboldo a Marcopola (de Jacobo F. S.) e Un paseo por Springfield: Os Simpson na colección de Raúl García, na sala Palexco.

A estas propostas súmase un obradoiro infantil para cada sábado deste mes ás 12.00 na sala Palexco dentro da programación de Viñetas Mini e en colaboración con Autobán. Os sábados 5 e 12 de setembro, os pequenos e pequenas participaron na actividade «Deseña un Simpson para levar contigo», da man de Xoana Pousa. Nel crearon merchandising cos membros da familia amarela como protagonistas co seu propio deseño. E os sábados 19 e 26, tamén ás 12.00 na sala Palexco, de novo da man de Autobán, rapaces e rapazas traballarán con Chano Ripio no obradoiro «Debuxa a túa historieta dos Simpson». As propostas lúdicas e creativas están destinadas á rapazada de entre 6 e 12 anos.

A actividade mantense ata os últimos días do mes e intensifícase o venres 25 con ata catro citas diferentes. Ás 12.00 presentarase o fanzine Nai dos Desterrados, en colaboración coa ONG Amnistía Internacional, na Casa Museo Picasso e contando coa presenza de varios dos autores e autoras participantes na súa elaboración.

Unha hora máis tarde, tamén o venres 25, na Fundación Luís Seoane, Pedro Rojo, presidente da asociación Al Fanar, conducirá unha visita guiada pola mostra Cómic palestino. Voces propias, grito colectivo, que reúne obras de autores e autoras palestinos e que se inclúe dentro da programación de Viñetas Expo e Viñetas Inclusivas. E tamén no mesmo espazo, pero ás 19.00, o presidente de Al Fanar ofrecerá unha charla sobre a banda deseñada en Palestina, como broche de ouro final á mostra que ocupa a planta baixa da fundación ata o 27 de setembro.

Froito da colaboración con Amigos de la Ópera de A Coruña, presentouse esta mesma semana a reedición dun cómic inspirado na ópera Jenůufa, que se representará no Palacio da Ópera da Coruña os días 17 e 19 de setembro.

Todas as inscricións (os obradoiros infantís, as rutas e visitas guiadas) poden realizarse a través do correo kioscoalfonso@coruna.gal

Viñetas prolonga a súa actividade ata o outono con 20 novas propostas culturais no mes de setembro

Visitas guiadas, obradoiros infantís, o avance da ópera ‘Jenůfa’ ou unha charla sobre banda deseñada en Palestina son algunhas das citas para este mes

A Coruña.— O festival Viñetas desde o Atlántico segue apostando pola desestacionalización cun completo programa de actividades neste mes de setembro, que suma un total de 20 propostas. A programación arranca esta mesma semana con dúas visitas guiadas ás mostras Viñetas con memoria social (no Kiosco Alfonso, este xoves, día 3) e De Archimboldo a Marcopola —de Jacobo F. S.— e Un paseo por Springfield. Os Simpson na colección de Raúl García (na sala Palexco, o venres 4).

As visitas guiadas repetiranse cada xoves e venres en horario de tarde (18:00) e estanse organizando en colaboración con diferentes entidades. Para facilitar a participación de asociacións ou grupos interesados, a organización deixa dúas visitas abertas para interesados/as, ás que aínda non lles se puxo data nin horario, con flexibilidade, dentro dos horarios dos recintos de exposicións.

A estas propostas súmase un obradoiro infantil para cada sábado deste mes ás 12:00 na sala de exposicións Palexco dentro da programación de Viñetas Mini e en colaboración con Autobán. Os sábados 5 e 12 de setembro, os pequenos e pequenas poderán participar na actividade «Deseña un Simpson para levar contigo», da man de Xoana Pousa. Nel crearán merchandising cos membros da familia amarela como protagonistas co seu propio deseño. E os sábados 19 e 26, tamén ás 12:00 na sala Palexco, de novo da man de Autobán, rapaces e rapazas traballarán con Chano Ripio no obradoiro «Debuxa a túa historieta dos Simpson». As propostas lúdicas e creativas están destinadas a rapazada de entre 6 e 12 anos.

Miguel Robledo na visita guiada da súa exposición

Rutas de memoria histórica, cómic palestino e ópera

A 29ª edición do Viñetas contará tamén na súa extensa programación de setembro con dúas rutas da memoria, realizadas en colaboración coa Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH). Da man de David Lozano, as persoas participantes realizarán un percorrido por diferentes espazos da cidade vencellándoos a algunhas novelas gráficas presentes nesta edición do Viñetas nas que a memoria social ten un peso definitorio. Será os sábados 12 e 26 de setembro ás 12:00 coa saída diante do Kiosco Alfonso.

A actividade mantense ata os últimos días do mes e intensifícase o venres 25 con ata catro citas diferentes. Ás 12:00 presentarase o fanzine Nai dos Desterrados, en colaboración coa ONG Amnistía Internacional, na Casa Museo Picasso; o acto contará coa presenza de varios dos autores e autoras participantes na súa elaboración.

Unha hora máis tarde, tamén o venres 25, na Fundación Luís Seoane, Pedro Rojo, presidente da asociación Al Fanar, conducirá unha visita guiada pola mostra Cómic palestino. Voces propias, grito colectivo, que reúne obras de autores e autoras palestinos e que se inclúe dentro da programación de Viñetas Expo e Viñetas Inclusivas. E tamén no mesmo espazo, pero ás 19:00 horas, o presidente de Al Fanar ofrecerá unha charla sobre a banda deseñada en Palestina, como broche de ouro final á mostra que ocupa a planta baixa da fundación ata o 27 de setembro.

A programación do Viñetas completarase cunha actividade tamén neste mes de setembro en colaboración coa Asociación de Amigos de la Ópera de A Coruña previa á estrea da ópera Jenůfa. No evento presentarase o libro de banda deseñada inspirado na obra lírica.

Todas as inscricións (os obradoiros infantís, as rutas e as visitas guiadas) poden realizarse a través do correo kioscoalfonso@coruna.gal

Lisa Lugrin e Clément Xavier: «Gústanos traballar con historias alternativas que ofrecen esperanza»


Os autores franceses protagonizan unha das exposicións do Viñetas 2026 coa súa novela gráfica ‘Jiujitsufragistas’

A Coruña.— Lisa Lugrin e Clément Xavier levan décadas contando historias a través do cómic, desde que se coñeceron no instituto hai xa máis de 20 anos. Lisa estudou antropoloxía e cine e diplomouse na Escola de Banda Deseñada de Angoulême. Conxuntamente co seu compañeiro de viaxe Clément Xavier, que tamén estudou na Escola de Banda Deseñada de Angoulême, fundou Na *Éditions. Ambos foron acollidos en residencia na Maison des Auteurs de Angoulême e participaron na obra colectiva Afghanistan (2011). En 2015, recibiron o premio Revelación no Festival de Angoulême por Yékini, le roi des arènes. Como guionistas, asinaron de xeito conxunto a adaptación a cómic de Une histoire populaire de France (debuxada por Gaston) e os álbums Washing-Town (con debuxo de Fanny Grosshans) e Waco Horror: Elizabeth Freeman, l’infiltrée (debuxado por Stéphane Delarue), alén de realizaren algúns traballos en solitario. Chegan ao Viñetas coa súa única novela gráfica traducida ao español, Jiujitsufragistas, na que contan a historia de Edith Garrud, que adestrou en jiujitsu as gardacostas de Emmeline Pankhurst a principios do pasado século XX. Foi o seu xeito de combater a violencia policial contra as sufraxistas nos anos máis duros da súa loita.

P. A vosa novela gráfica Jiujitsufragistas é moi diferente a outros libros que abordan esta temática histórica. O enfoque é orixinal e podería parecer incluso unha mestura estraña. Como chegastes a esta proposta, a este mix?

Clément Xavier: . Houbo moitísimas razóns polas que decidimos abordar esta historia, a verdade, pero a primeira foi que cando escoitei falar desta historia, sufraxistas que practicaban jiujitsu, enseguida me enganchou; interesoume porque Lisa practica unha arte marcial similar ao jiujitsu desde hai uns anos. Iso chamoume a atención, porque me pareceu curioso, e foi a partir de aí cando que me interesei nesta historia e en coñecela.

Lisa Lugrin: . Entón vimos que ademais é unha historia moi pouco coñecida sobre as sufraxistas e, en xeral, démonos conta de que hai moitas loitas moi relacionadas co noso mundo e que foron totalmente esquecidas. Pensamos que é moi importante lembralas e non volver a partir de cero nesas loitas hoxe en día. Inspirarse no que xa sucedeu é moi importante.

P. Neste caso concreto, falades do dereito ao voto das mulleres.

Lisa. Si. No ano 2018 celebrábase o centenario da obtención deste dereito en Reino Unido e organizáronse exposicións. Fomos velas e había unha foto dunhas mulleres que tiñan os puños levantados e eu fixeime moito porque aquela imaxe me resultaba moi poderosa, estaba a falarme. Era a primeira vez que eu vía unhas mulleres tan reivindicativas, con este tipo de forza común. Nunca vira esa imaxe. Mulleres unidas que empurran.

P. Nun libro como este é especialmente importante a parte de documentación. Como a afrontastes?

Lisa. A verdade é que tivemos sorte, porque xustamente coincidiu coa celebración do centenario en Inglaterra do dereito ao sufraxio feminino, así que fomos a Londres e había moitas exposicións que puidemos visitar.

Clément. Había moita documentación accesible, e tivemos a sorte de que fose posible consultala de xeito relativamente doado. Noutras ocasións non nos sucedeu así.

P. Canto tempo durou todo o proceso de elaboración e redacción do libro?

Lisa. Creo que aproximadamente un ano e medio.

P. Jiujitsufragistas traduciuse ao español e publicouse no noso país en 2023. Foi traducido a outros idiomas? Cal foi a súa acollida internacional?

Lisa. Traduciuse e publicouse nos Estados Unidos.

Clément: . E en Alemaña tamén.

Lisa. A acollida en Francia foi un pouco peculiar, porque se publicou nunha colección de libros de historia e deportes, cun público maioritariamente masculino, e o noso editor pasouse moito tempo sen chamarnos ao principio. Non foi un éxito rápido, senón un traballo de boca a boca; co tempo, foise falando del e o libro fíxose un oco.

Lisa Lugrin e Clement Xabier ao carón do cartel de Viñetas desde o Atlántico 2026

P. Nesta edición do Viñetas, dedicada á loita polos dereitos sociais e a memoria histórica, que credes que achega o cómic á difusión da memoria histórica?

Lisa. Creo que o cómic é fantástico para falar das loitas e para falar, en xeral, de moitos temas sociais. É fantástico porque pode chamar a atención de moita xente que nunca van ler grandes ensaios nin libros longos. Pode servir para que lles entre gana de lelos e, en todo caso, é unha porta de entrada e permite ademais falar de diversos temas e mesturar feitos reais e ficción, e consegue que se cree unha empatía cos personaxes que fai que os lectores conecten máis co que lles pasa. Evidentemente, cando estás a crear o libro, hai que elixir, non se pode falar de todo, pero para min é estupendo, porque o cómic che permite ir metendo pequenos toques de distintos temas e así, se logo estás interesada, investigalos. Pero, sobre todo, a conexión que se crea cos personaxes.

Outra cousa que me gusta moito tamén é que por exemplo, aquí, coas sufraxistas, damos moitos puntos de vista. Entre elas tampouco estaban totalmente de acordo, pero despois ti como lectora podes facerte a túa propia idea.

Clément. A banda deseñada é unha arte tremendamente popular e iso é xenial porque consegue que moita xente non se sinta impresionada ou intimidada por algúns temas grazas ás ilustracións; a posta en escena resúltalles accesible, abordable. É algo que adoro do cómic.

P. As vosas impresións do Viñetas e da vosa estancia na Coruña?

Lisa. Fantásticas en todos os sentidos. A exposición é incrible; a xente, moi amable; o equipo é fantástico. Encantounos coñecer os artesáns que fixeron as pezas extraídas do cómic... No que se refire á Coruña, coñecemos un pouco a cidade, percorremos a zona próxima á torre de Hércules, paseamos xunto ao mar...

P. Podedes contarnos en que proxecto estades a traballar agora?

Lisa. En varios. Un deles vai da amizade e o outro é sobre os dereitos da natureza, en particular sobre o río Ganxes.

P. Pola vosa bibliografía actual e vendo os proxectos que tedes entre mans, queda claro que traballades con temáticas moi moi diferentes. Gústavos cambiar a miúdo? Axúdavos nos procesos creativos?

Lisa. Pois houbo períodos nos que traballamos en proxectos históricos e outros en que nos centramos en argumentos máis modernos, pero, de todos os xeitos, fundamentalmente, sempre traballamos en cómics dalgún xeito anticapitalistas, que contan historias de persoas que intentan atopar alternativas a un sistema opresivo que se centra demasiado no diñeiro. Creo que hai un fío vermello que dalgunha forma une todos os nosos proxectos. Traballamos con historias alternativas que ofrecen esperanzas.

P. Interésavos entón especialmente tamén esta perspectiva histórica da que falabades?

Lisa. De pequena non me interesaba a historia, e a verdade é que non entendía por que lle interesaba a ninguén. Co paso do tempo, decateime de que a historia non vai só da xente poderosa. Vai tamén das historias da xente pequena, e, neste contexto sociopolítico no que vivimos, penso que é moi bo lembrar as historias da xente que realmente quixo cambiar a historia.

Clément: . No caso de Jiujitsufragistas e noutros tamén, sucede ademais que, aínda que sucedese hai 100 anos, hai gran relación coa actualidade. En Francia vivimos nos últimos anos situacións de represión policial similares ás das sufraxistas.

Lisa. Si, por exemplo, todo o que sucedeu coas manifestacións dos chalecos amarelos foi terrible. O paralelismo é tan grande que asusta. Non pensaba que puidese suceder algo así na Francia actual.

P. Como funcionades como tándem creativo?

Lisa. Nos procesos creativos sempre hai tensións, e iso é lóxico, pero temos claros os límites. Clément é o guionista, e hai momentos nos que é el quen ten que tomar a decisión final e, outras veces, eu. O feito de traballarmos e vivirmos xuntos permítenos conversar sobre os temas cumpridamente.

Clément. Hai cousas que están moi claras. Cando empezamos a traballar cun tema, temos que estar de acordo os dous, pero despois, durante o tempo en que estamos a traballar no libro, o proceso é permeable, flexible. Nutrímonos das ideas de ambos continuamente.

P. Unha recomendación dalgunha novela gráfica ou cómic que lésedes recentemente e que vos gustase.

Lisa. Eu recomendaría un libro de Tillie Walden, editado por La Cúpula, En un rayo de sol, que vin nas casetas da Rúa BD. O debuxo é fantástico, e a historia, tamén. É de ciencia ficción.

Clément. Eu quero dicir que nos impresionou moito a diversidade de casetas, de libros que se atopan aquí, e algunha caseta como a da asociación Chilli Com Carne. E en Garbuix Books paréceme estupendo La espera, de Mario Trigo.

O Viñetas desde o Atlántico 2026 pecha a súa 29ª edición con máis de 200.000 visitantes nas exposicións, actividades e na Rúa BD

O festival, organizado polo Concello, segue crecendo en cifras de visitas, en espazos de exposicións e en colaboracións con entidades

As exposicións permanecerán abertas ao público ata o 27 de setembro, mes no que tamén se organizarán visitas guiadas

A Coruña- O festival Viñetas desde o Atlántico, organizado polo Concello, pechou a súa semana central de actividades, do 10 ao 16 de agosto, cun grande éxito de público. Máis de 100.000 persoas pasaron ao longo da semana pola Rúa BD e varias decenas de miles ateigaron os diferentes recintos habitados polas exposicións. Outro dos grandes focos de atención foi a explanada de Palexco na que se situaba o stand de Gundam, por ela pasaron arredor de 90.000 persoas nestes sete días. O apoio municipal a este tipo de festivales e eventos forma parte da política de dinamización cultural impulsada polo Goberno de Inés Rey para ofrecer á cidadanía unha oferta ampla e de calidade.

“Viñetas desde o Atlántico é toda unha referencia no seu xénero en todo o país, porque combina divulgación, cultura e moitísimo talento aportado pola ampla nómina de artistas que colaboran. O Concello vai seguir apoiando con decisión todas as iniciativas que sirvan para dinamizar a vida cultural desta cidade”, apuntou a alcaldesa, Inés Rey.

O recinto que acumulou máis visitas foi a sala do Kiosco Alfonso, mais todos os espazos expositivos tiveron gran afluencia de público. Destaca a Casa Museo Picasso, na que tamén se rexistrou un incremento de visitas de en torno ao 12%, mais nas outras dúas casas museo que se suman como sede do Viñetas este ano (Casa Museo María Pita e Casares Quiroga) houbo unha boa recepción por parte do público. Outro dato a destacar son as case 17.000 persoas que xa pasaron pola expo Viñetas da Eclipse, na Casa das Ciencias dende o 4 de xullo, cifra que reforza a relevancia de que as mostras do festival se desestacionalicen.

O ScanMeNow, que permitía aos visitantes realizar unha imaxe en 3D, en tan só 25 horas de presenza (estivo dispoñible durante 5 días na sala Palexco) recibiu a máis de 1.800 persoas. Tamén a web e as redes sociais do festival recolleron o seu éxito cun incremento de visitas que superaron nunha semana as 8.200 na páxina oficial, mentres que nas redes sociais se superaron as 600.000 visualizacións.

A edición máis colaborativa

Outro dos datos especialmente significativos é a presenza de 200 profesionais acreditados durante a semana grande do festival de sectores como as librerías, o mundo editorial, as bibliotecas, ou a divulgación. E a esta cifra podería sumarse a das decenas de profesionais que se achegaron a desfrutar das propostas sen estar entre o elenco acreditado.

Tamén o Viñetas Show amosou de novo uns bos resultados cos espectáculos que se celebraron no teatro Colón, polo que pasaron máis de 1.000 persoas en total.

O director do festival, Manel Cráneo, quixo destacar tamén a cantidade de colaboracións pechadas este ano con entidades variadas que permiten seguir crecendo o festival. Unha delas, a establecida coa Asociación Galega de Artesáns, permitiu a 9 artesáns diferentes elaborar pezas presentes nas exposicións, extraídas das novelas gráficas que protagonizan as mostras. De feito, lembrou que a actividade aínda non parou no Viñetas, xa que no mes de setembro haberá todavía algunhas propostas da man de entidades como Amigos de la Ópera ou Amnistía Internacional, entre outras.

Radiografía do Viñetas

Máis de 70 autores e autoras participaron na Coruña ata o 16 de agosto nas 24 exposicións (que se prolongan ata o 27 de setembro) e nunha ampla programación na que houbo obradoiros, charlas, clases maxistrais, pódcasts, espectáculos en directo, visitas guiadas e actividades pensadas para toda a cidadanía —desde pequenos ata adultos— e para público especializado.

Viñetas desde o Atlántico mantivo en 2026 as súas principais seccións que acompañan os visitantes na súa experiencia no festival: Viñetas Expo; Viñetas Mini, con obradoiros diarios para público infantil, unha proxección cinematográfica e unha proposta teatral; Viñetas Show, cun concerto ilustrado, dúas proxeccións, unha obra teatral e dúas xornadas dedicadas a pódcasts especializados de Galicia, Madrid e Cataluña; Viñetas Pro, con dúas clases maxistrais e unha sesión de revisión de proxectos para autores e autoras; un encontro e dúas exposicións para Viñetas Inclusivas, e a extensa programación da Rúa BD, que conta con 38 casetas, entre as que figuran as de 20 editoriais procedentes de todo o estado presentando novidades e dinamizando neste espazo vital do festival. Pero, ademais, en 2026 incorpórouse a nova sección que puxo en valor o traballo das Bibliotecas Municipais da Coruña arredor da banda deseñada, Viñetas Biblio.

Exposición do Viñetas na Casa Museo Casares Quiroga

Amplísima oferta expositiva

A edición abriuse da man da colaboración dos Museos Científicos Coruñeses, coa exposición que adiantou a eclipse na Coruña coas viñetas máis artísticas na mostra Eclipse de Viñetas, na que dez autoras e autores locais (Xulia Pisón, Diego Burdío, Paula Esteban, Uxía Larrosa, Xulia Vicente, Jorge Peral, Marcos Calo, Luis Yang e Paula Mayor, con Jordi Bayarri como autor convidado) reinterpretan desde a súa mirada a historia científica e artística das eclipses.

Desde xullo está aberto un dos recintos que máis público recibe sempre no Viñetas; a sala municipal de exposicións de Palexco é a sede das mostras de Jacobo F. S. e da colección de Raúl García. Na primeira delas, percórrese o universo persoal do creador. Esta mostra conta tamén coas dúas novas figuras que se incorporaron á colección do salón: Marcopola e Dragoneta. Mentres, na exposición Un paseo por Springfield. Os Simpson na colección de Raúl García, lévanos da man a unha mostra de merchandising e libros dos cómics da famosa serie, con algúns debuxos orixinais e dedicatorias do propio Matt Groening. Raúl García traballou en varios capítulos da serie norteamericana e foi o primeiro animador español en traballar para Disney.

O Kiosco Alfonso, o que máis interese espertou

Xusto a carón, no epicentro do festival, o espazo expositivo do Kiosco Alfonso conta cunha ampla representación de obras de autores e autoras internacionais e estatais, unidos por un nexo: a memoria democrática e social. Así, os visitantes poden gozar na planta baixa da mostra centrada na Loita sindical e feminista europea, coas obras La virgen roja e Sally Heatchcoat: sufragista, de Bryan Talbot e Mary M. Talbot, e Jiujitsufragistas, de Lisa Lugrin e Clément Xavier; e na primeira planta, a mostra Memoria democrática e social na España do século XX coas obras O eco dos días rotos, de Alberto Taracido; Que el fin del mundo nos encuentre bailando e La piel como única bandera, de Sebas Martín; o xa histórico Paracuellos, de Carlos Giménez; Aquí donde estoy, de Tyto Alba e María Castro Hernández, e Caridad del Río, de Pep Brocal.

O programa expositivo complétase coas mostras de Miguel Robledo —autor do cartel desta edición— en María Pita; Humanos, a Roya é un río, dos franceses Troubs e Baudoin, na Casa Museo Picasso; os Premios Castelao na Casa da Cultura Salvador de Madariaga, Elas son fantásticas, autoras galegas de banda deseñada deste xénero, no mesmo espazo; a exposición de ExpoFanzines de Autobán, na Biblioteca de Estudos Locais; Stons, de Xulia Pisón, na Casa Museo María Pita; unha exposición bibliográfica nas Bibliotecas Municipais (Trazos de memoria), e a incorporación da Fundación Luís Seoane como nova sede do festival coa exposición Cómic palestino. Voces propias. Grito colectivo. Cómpre destacar a incorporación da Casa Museo Casares Quiroga como sede de mostras vencelladas á memoria histórica, que nesta ocasión albergará ‘La guerra civil’, de Paul Preston, mostra que recolle o exitoso traballo de adaptación á banda deseñada das obras do historiador británico realizada polo autor José Pablo García.

Ademais diso, o Viñetas Paralelas de 2026 conta con cinco sedes colaboradoras: o Circo de Artesáns, coa exposición Nacional 2. Banda Desenhada Portuguesa de Norte a Sul, que recolle obra de seis colectivos autorais de banda deseñada portugueses; o Bar 13, con Óscar Lojo; a Pulpeira de Melide, con a mostra permanente Pulpos do cómic; a cervezoteca Malte con Amair, de Kike Benlloch e Luis Sendón; e El Tranvía, con Bosque máxico, unha exposición de Fento Studio.

Máis de 100 actividades para todos os públicos

Especialmente rica foi neste Viñetas 2026 a extensa programación de actividades pensadas para todas as idades e intereses e que se distribuíronn entre as distintas seccións do festival. Más de 100 propostas, entre as que se contan obradoiros, cine, teatro, charlas, visitas guiadas, gravación de pódcasts e espectáculos radiofónicos, un concerto ilustrado, encontros con autores e autoras, sinaturas e maratóns de debuxo.

Moitas destas propostas formaban parte central da programación da Rúa BD, que contou con 38 stands que ocupaban librarías, editoriais e entidades diversas. Este espazo, localizado diante do Kiosco Alfonso, foi o epicentro da actividade do festival na pasada semana. Todas as exposicións e o programa completo se poden consultar na páxina web do festiva, dispoñible nesta ligazón.

Experiencia fronte a nova mirada; comparamos as visións do Viñetas 2026 do expositor máis veterano e un novo stand

«O público da Rúa BD vén predisposto a facer gasto», Pío Barreiro, libreiro do stand máis veterano no Viñetas.

«Sorprendeume moito a organización pola calidade das exposicións, a cantidade de actividades e a facilidade na comunicación», Marta Tutone, editora dun stand novato na Rúa BD

A Coruña.— Editoriais, librarías, entidades e asociacións ocuparon os 38 stands que abriron as súas portas a diario na Rúa BD. Cada caseta estaba chea de experiencias diversas con propostas diversas, polo que ao peche desta 29 edición quixemos achegarnos a dúas visións moi diferentes: a do libreiro Pío Barreiro, que non faltou a ningunha das edicións do festival (é, pois, o máis experimentado no evento), e a da editora Marta Tutone, de Liana Editorial, que acode á feira por vez primeira.

Dúas visións diferentes para un mesmo evento que se complementan e suman neste poliedro que é sempre a Rúa BD, un espazo polo que pasaron nestes sete días arredor de 100.000 persoas e nos que as actividades e o fluxo de visitantes a exposicións foi continuo.

Marta Tutone, editora diante do seu posto en Viñetas

Marta Tutone, de Liana Editorial, stand que se estreou este ano no Viñetas

P. Que cres que fai diferente a Rúa BD eo Viñetas doutras feiras?

O primeiro é o feito de que estea aberta nunha zona céntrica moi transitada, na rúa; isto fai que o cómic se poida achegar non só ao público que xa vén con gana porque xa son lectores e lectoras de banda deseñada, senón tamén a un público máis espontáneo. Eu, concretamente, como teño moito cómic infantil e xuvenil, a moito público familiar, que ao mellor están de paseo, de vacacións.

É unha época do ano na que ao mellor visitas menos as librarías da túa cidade, pero de repente estás de vacacións e descobres libros que, quizais aínda que non merques todos aquí, se che quedan aí na cabeza e ao longo do ano sempre os podes buscar.

O segundo é a organización, porque me sorprendeu moi positivamente. Hai moitas exposicións, de moita calidade, moitas actividades; dáselle aos expositores a posibilidade de presentar as novidades ou o proxecto editorial, e isto, por exemplo, no meu caso, que non podo contar cun público que coñeza a editorial por estar outros anos na feira, é algo estupendo. Nese sentido, a atención que recibimos tamén, o nivel de detalle, a facilidade na comunicación, nas instrucións á hora de montar...

P. Algo negativo?

Unha feira é algo esgotador, pero iso é así en todas as partes. Por iso, todo o que contei antes, os detalles por parte da organización, esas pequenas cousas, non son tan pequenas, senón que resultan fundamentais.

P. No voso caso, Liana ten un catálogo cunha fortísima presenza de títulos de infantil e xuvenil e, como dicías antes, hai moito público familiar. Notades que se interesan máis polos vosos libros familias con nenos e adolescentes ou tivestes público variado?

Un pouco das dúas cousas. É certo que temos un catálogo moi variado; por exemplo, o que publicamos para persoas adultas sempre penso que lle pode interesar a un público xuvenil, que está entre o instituto e a universidade... Así que achegouse público moi variado, moita xente nova, tamén ilustradores e ilustradoras que non nos coñecían, pero, desde logo, é certo que tivemos moitísimo público familiar. Claro, eu non podo comparar con outros anos, pero valoro moito a cantidade de familias que pararon, que coñeceron os libros.

Tamén quero dicir que as bibliotecarias fan un traballo estupendo aquí nese sentido, con recomendacións que dan a coñecer os nosos libros; por exemplo, coa saga de Fox & Chick, que moitos os coñeceran nas bibliotecas.

P. As Bibliotecas Municipais están moi presentes no festival. A Rúa BD serviu para que entrásedes en contacto?

Si, falei con bibliotecarias con tranquilidade e en persoa. Faláramos antes por internet, por exemplo con Sira González, e puidemos comentar temas en profundidade. Funcionan moito, e as bibliotecas é algo que non adoita estar nos salóns e feiras de cómic e é importante. E ademais tiveron á miña filla lendo sen parar todos estes días no stand, de lectora residente.

P. Hai algún título que destacase en vendas esta semana?

O que vendemos máis é Una historia ilustrada de la danza, de Laura Cappelle e Thomas Gilbert; foi moi ben. O outro que empata con este é La odisea del espacio. Historia de la conquista espacial, de Arnaud Delalande e Éric Lambert. Dúas obras de non-ficción e moi completas. En infantil case esgotamos a serie de Fox & Chick e Azul, el hada de Pinocho, de Elena Triolo, para público xuvenil e que chega a adultos.

P. Unha anécdota?

Quizais que nos atopamos aquí a familias de Madrid, do colexio dos meus fillos que están aquí de vacacións e que descubrín que veñen todos os anos ao festival.

P. Queredes repetir para 2027?

Gustaríanos moito repetir. Ademais, viñemos toda a familia, ata a cadela. Como plan familiar, ademais de empresarial, gustounos moito, porque a cidade ten moitos atractivos e os meus fillos foron a todas as partes: á torre de Hércules, ao Muncyt... Viron todas as exposicións e ata se foron coa cadela de excursión. Como plan para quen veña ao stand coa familia, Viñetas é perfecto.

Pío Barreiro no medio das casetas de Rúa BD

Pío Barreiro, de Librería Kómic, stand máis veterano no Viñetas

P. Din as malas linguas que sodes o stand ou dos stands máis antigos do Viñetas...

Pois non sei seguro se hai algún outro que repetise en todas as edicións, pero nós sempre estivemos aquí. Non faltamos nunca, e este ano, ademais, co Viñetas celebramos a nosa feira 40.

P. Que queres dicir co da feira 40?

Pois que levamos 40 feiras seguidas só neste ano. E o ano que vén celebramos os 40 anos da libraría. Dito así impresiona moito.

P. Con toda esa experiencia ás costas, que cres que diferencia Viñetas doutros festivais?

Hai un atractivo engadido e é que se revitalizou nos últimos anos. A nós resúltanos inevitable facer unha comparativa e lembramos cando empezou o Viñetas e foi un sorpresón. Non o esquecerei nunca, porque foi o día que naceu a miña filla. Non sabiamos como ía ser e o negocio ía moi ben. Foi unha avalancha tal de xente que viamos que era moi diferente. Falamos duns anos nos que había unha gran bonanza económica.

Nos últimos anos da dirección anterior de Miguelanxo baixou todo un pouco, o nivel do festival, dos autores e das vendas. Porque nós tamén tiñamos claro que se se baixa o nivel de autores baixan as vendas.

Desde que entrou a nova dirección, volveuse notar un boom. É certo que seguimos con moitos autores nacionais, pero revitalizouse moitísimo todo. Moitas actividades novas, unha frescura, e volvemos a notar aquilo dos inicios, que se vende máis nos sete días da Rúa BD que nos dez da feira do libro. O ano pasado, por exemplo, baixou un pouco con respecto ao 2024, pero este ano volveu a subir a afluencia de público. E non é público dos transatlánticos, que non compra nada.

P. Cal é o retrato robot dos clientes do Viñetas?

Teño moita xente que vén porque xa nos coñece despois de tantos anos; hai xente que é cliente en Santiago que vén a Coruña e compra aquí polo desconto. Tamén hai moita xente que vén de Madrid, familias, turismo español. O que está claro é que aquí a xente si que vén predisposta a facer un gasto considerable. Non é aquilo de «se iso igual compramos algo», non. Como oferta hai moitísima e calidade tamén, hai de todo. Pensan en gastar. Para min é complicadísimo seleccionar os libros para traer ao Viñetas, por iso.

P. Lévache moito tempo?

As semanas anteriores ao Viñetas durmo fatal, dándolle voltas á selección. Por exemplo, dun dos títulos máis vendidos do ano traiamos 60 exemplares e estou vendo agora que quedan como seis, pero na maior parte dos casos non queres quedar curto. Este ano, que viñan os Talbot, pedín moitísimos títulos seus e quedamos curtos. É moi complicado, porque ao final a experiencia importa, pero case máis a intuición.

Importa tamén moito o atractivas que sexan as exposicións. O ano pasado, por exemplo, Black metal arrasou e ninguén o esperaba, porque era como moi marxinal e escuro, e o ano anterior a exposición de Lucas Varela foi alucinante e tampouco nos chegaron os exemplares que trouxemos.

P. Que foi o que máis se vendeu?

Na nosa caseta, Dos mujeres desnudas, de Luz, e O eco dos días rotos, de Alberto Taracido.

P. Rúa BD é un espazo tamén para afianzar relacións coas editoriais?

No noso caso non é como no de outras librarías que levan menos tempo ou viaxan menos, porque nós xa temos todo iso moi traballado, pero, por exemplo, este ano tiñamos interese en facer algúns contactos coa xente que viña de Portugal. Pero tampouco nos deu moito tempo, porque estivemos superados de traballo.

P. En 2027, Komic fai 40 anos, e Viñetas, 30. Viredes a celebralo?

Si, a idea é vir aquí e contar todo o que queremos facer para celebrar unha cifra tan importante. Conformaríame con sermos capaces de facer o que fixemos para celebrar o 25 aniversario, que xa foi moito.

«Se corrín diante dos grises nos 70, agora teño o deber de explicalo»

Sebas Martín protagoniza unha das mostras do Viñetas con memoria social

A Coruña, 15 agosto 2026.- Relata con orgullo que participou en Barcelona na primeira manifestación en defensa do colectivo LGTBI, e é que Sebas Martín ten debuxado desde finais dos anos oitenta historietas orientadas ao público gay en diversas publicacións. Vive a súa realidade con total normalidade e loita por normalizala en todos os ámbitos sociais. Entre os seus múltiples fitos nestes anos de carreira cóntanse o primeiro premio de banda deseñada Serra i Moret ou ter sido redactor xefe da revista especializada en banda deseñada gay Claro que Sí. Coas súas obras Que el fin del mundo
nos coja bailando
e La piel como única bandera, Martín estréase no cómic histórico achegándonos á vida de Basilio e Tomaset. Esta historia, que arranca ao final da II República e continúa no exilio en Francia durante a Guerra Civil, forma parte das mostras do Viñetas 2026 presentes no Kiosco Alfonso.

Nos 80 empezabas a colaborar nalgunhas revistas e publicacións de cómic. Traballabas como interiorista e decidiches lanzarte de cheo ao mundo da banda deseñada. Como tomas esa decisión?

Eu tiña moi claro que quería adicarme ao mundo da banda deseñada desde neno; cando lles preguntaban a outros nenos que querían ser e dicían astronauta ou bombeiro, sempre dicía «eu, debuxante de historietas». Pero non sabía por onde saír, eran outros tempos. Eu veño dunha familia que non ten absolutamente nada que ver co mundo da creatividade nin da arte. Empecei a estudar deseño gráfico en Barcelona, na Llotja, a escola de artes e oficios e, de feito, nunca traballei de deseñador gráfico. Atopei mentres estaba estudando un primeiro traballo de interiorista e estiven uns 15 anos traballando, pero non tiña vida. O traballo estaba ben, pero non tiña vida, e a miña verdadeira paixón, que era a banda deseñada, estaba totalmente aparcada. Deixeino todo e probei sorte.

A cousa foi irregular, pero naquel tempo estaban as revistas, onde, facendo pequenas colaboracións nun montón de sitios, podías chegar a final de mes. E así estiven ata mediados dos 90, que foi cando as revistas iniciaron o seu canto de cisne. Todo o mundo pedíache só unha novela gráfica e, claro, con unha soa novela gráfica cada ano non pagas agua, gas e luz e enches a neveira. Así que aí tiven que buscar outro traballo, pero cunha xornada intensiva que me permite estar libre ás 5 da tarde para poder seguir traballando no meu.

Pero desde pequeno tiñas clarísimo que o teu eran as historietas e o debuxo.

Aínda que pareza un pouco melodramático, eu teño unha idade, e de pequeno non había moito papel na casa pero si se mercaban os diarios e eu debuxaba batalliñas nas marxes brancas dos xornais. Na miña casa podías ver o papel de xornal que poñía a miña nai despois de fregar cheo de debuxos meus arredor. No colexio, cando facía unha redacción primaban máis os debuxos que facía para ilustrar a redacción que o texto, e cando debía de ter uns 12 anos, entón non había fotocopias, facía unha historieta semanal que trataba dos compañeiros de colexio e facía varias copias apertando forte con papel de calco.

Así que, iso do fanzine, eu, antes das fotocopias xa o facía. Tíñao moi claro, pero non o entendían, chamábante pintamonas. Estaba ben facelo un anaco, pero non adicarte a isto.

Que influencias artísticas ou creativas tes, máis aló do mundo da banda deseñada?

A nivel narrativo, eu bebo máis da sitcom que da banda deseñada; de feito, cando a xente le as miñas historias di «disto podería facerse unha serie». Fago a escala narrativa por escenas, que se parecen a esas escenas da sitcom que están pensadas para que duren uns 10 minutos para que logo che poñan un par de anuncios. A min gústame que, nas miñas novelas gráficas, aínda que haxa unha continuidade narrativa de 200 páxinas, ti poidas deixar de lelo cada 10 páxinas.

Todo o mundo me pregunta polos grandes autores de banda deseñada LGTBI+, ao ser o que eu fago: por Nazario, por Tom of Finland... O meu tipo de debuxo non ten nada que ver con eles, nin o meu tipo de narrativa, pero se eles non abrisen antes o camiño, eu non estaría aquí. A nivel de estilo eu teño moitas máis referencias na liña clara francobelga. Hai xente que me ten comparado con Jacques Tardi, porque ambienta moito e traballa moito os interiores e iso a min encántame; de feito, é un dos meus autores favoritos xunto a Moebius. Ou aquí, en España, Paco Roca e Pilarín Bayés.

Cal é o teu proceso creativo?

Son moi metódico. Teño unha serie de ideas que gardo nun caixón, ideas sobre as que quero que trate unha historia, e con iso creo unha escala narrativa. Cando teño a escala narrativa con cousas que quero que pasen (que mesmo o fago en papeis que vou colocando nun taboleiro, como se se tratase dunha serie de televisión), entón póñome a escribir un guión técnico, viñeta a viñeta, onde van os personaxes, tipo de plano... E en maiúscula e letra grosa poño os diálogos. Cando teño o guión técnico acabado, empezo a debuxar.

Debuxo sempre a man, lapis en papel de bosquexo DIN A3, porque me resulta especialmente práctico. Paso a tinta en papel Canson vexetal; desta maneira non necesito nin mesa de luz, descansa moito máis a vista e non teño que borrar tampouco. Fágoo con plumiña, mollando a plumiña en tinta chinesa. Conseguín unhas plumiñas que o día que as deixen de fabricar vanme matar. Xa as merco por caixas de 20 en 20.

E escaneo, e o único que fago en dixital é poñer grises cando é branco e negro con grises, e cando é cor, cor. O bo que ten nesta fase o dixital é que non te ensucias e, se tes 20 minutos, podes poñerte a colorear e deixalo.

Gústame moito utilizar o branco e negro con grises, porque funciona moi ben para o tipo de historias que eu fago.

A fase de rotulación faina Iris Bermúdez, de La Cúpula, que é a miña rotulista marabillosa, coa que traballo en continuo contacto. E xa a fase final, a entrega. Que sempre intento que sexa unha novela gráfica de 100 páxinas e se me vai a 300. Parezo un deses directores de cine que non saben facer películas de menos de dúas horas. Vanme saíndo moitas cousas que explicar. Hai un momento no que os personaxes se moven sós. Guíante. Iso pásame moito.

O ilustrador Sebas Martín sentado a carón da fonte do Kiosko Alfonso

Vaiamos un pouco antes, ao momento no que xorden esas ideas que almacenas no caixón agardando a saír. Cando e como te inspiras para crear as túas novelas gráficas?

Isto é tremendo. O meu fillo dicíame o outro día que tería que vivir polo menos ata os 130 anos para escribir historias con todo o que se me ocorre. Son unha persoa que ten moitas ideas, porque me vou fixando moito no mundo que me rodea. Vou no autobús e vou escoitando unha conversa e digo «isto poderíano dicir estes dous personaxes» ou «de aquí podo tirar do fío e sacar unha historia».

Os meus guións, normalmente, teñen lugar no ano no que os escribo, excepto a saga de La piel como única bandera e Que el fin del mundo nos encuentre bailando. Falo do que sucedeu no último ano, de cousas reais, co cal sempre teño material. Sendo unha persoa aberta ao mundo, sempre tes material. Lembro que hai dous anos no Salón do Cómic de Valencia alguén me preguntou se tiña crises creativas e tiven que ir á Wikipedia a ver que quería dicir iso. Iso das crises creativas non sei o que é.

Pero dicías que coas obras que están en Viñetas nonfoi igual o proceso

Coa miña triloxía da memoria, a chispa da idea tivo outro percorrido. A idea durmía nun caixón desde hai 10 anos porque eu necesitaba madurez profesional para poder desenvolver esta historia que tiña lugar nos últimos días da República no caso do primeiro volume. Falamos ademais dunha historia que está baseada moi libremente nas memorias dun tío meu, do irmán maior de meu pai. Moita da documentación que aparece é de primeira man. De feito, tiña que ser unha soa historia, autoconclusiva, que finaliza o día no que se levantan os fascistas e empeza a guerra civil. Pero moitos lectores querían saber que lles pasaba a eses personaxes e a min tamén se me meteu no corpo o bicho de seguir.

Pensei en facer unha segunda parte, pero, se coa primeira cheguei a 300 páxinas... Quedaba claro que necesitaba máis espazo para que quedase algo ben explicado. Non deixar moitos cabos soltos.

Esta foi a primeira obra que fixen con documentación histórica. Foi o triplo de traballo que unha das miñas creacións convencionais, pero paseino tan ben que agora estou traballando en máis obra de memoria histórica. De feito, este ano gañei o premio Finestres de banda deseñada por esta obra en catalán, a segunda parte, La piel como única bandera. Ademais, cada vez que busco algo atopo máis cousas, tiro do fío e voume animando moitísimo.

Viñetas aposta nesta edición pola memoria social e a memoria histórica como eixos. Que cres que achega a banda deseñada á visión que temos do que sucedeu en España e da loita polos dereitos sociais?

Creo que a banda deseñada ten unha vantaxe sobre outros medios narrativos e é que moita xente, sobre todo xente nova, que no se atrevería cun libro que fale de memoria histórica, porque lle causa certo rexeitamento. Que pensan «isto é un armatoste». No entanto, a banda deseñada entra moi ben polas ilustracións, e por ese burato podemos colarnos para explicar cousas que pasaron e que creo que son moi necesarias, porque, se algo se perdeu neste país, se é que a tivemos algunha vez, é a memoria histórica. Non lembramos o que pasou a moitos niveis. Non só a nivel político, senón tamén agora, por exemplo, a nivel de emigración. Fomos durante moitos anos un país de emigrantes.

Creo que é un deber que temos, o de explicalo. E creo, ademais, que non é só que teñamos a obriga, senón que é que nos apetece a moitos autores. Eu sempre digo que, se corrín diante dos grises nos 70, agora teño o deber de explicalo.

As túas novelas gráficas teñen uns títulos potentes. Trabállalos moito?

É certo que se me dan ben os títulos e que ademais sempre utilizo títulos longos. Dáseme ben, pero tamén é que lles dou moita importancia. Nunha das miñas series, a de Peluche, que é guionista de banda deseñada, fago que el faga eses libros con eses títulos que se me ocorreron e que eu non podo facer. Así polo menos fago as portadas desas novelas gráficas. De feito, xa teño o título da terceira parte da miña saga de memoria histórica.

Podemos ter a primicia?

Si, pódovolo dicir: Solo se recuerdan las heridas. Ocorréuseme porque realmente, aínda que cicatricen, as feridas se lembran, sobre todo as interiores.

A túa carreira centrouse, tal e como ti mesmo contas, no cómic gay. Cres que é necesaria a etiqueta?

Os meus personaxes son gays, pero eu nunca escribín historias dentro do gueto. Os meus protagonistas teñen nais, amigos heteros, curmáns, veciñas...

É un nicho quizais, ou foino durante un tempo para min. O meu editor, Emilio, de La Cúpula, sempre dicía que eu tiña un público quizais máis reducido, pero tremendamente fiel. E iso fixo tamén que se interese pola banda deseñada moita xente do colectivo que non se interesaba porque, á parte do cómic erótico gay, non había historias que explicasen a súa vida cotiá. De súpeto, con estas dúas novelas gráficas sobre a memoria histórica, o público xeneralista decatouse do tipo de historia que explico e moitos están empezando a mercar as miñas novelas anteriores e gústanlles.

Son moi militante, participo en charlas e encontros en defensa do colectivo; de feito, eu vivín a primeira manifestación, sendo moi novo. Hai moitas cousas polas que loitar a todos os niveis, non só dentro do colectivo LGTBI, e estamos a un pasiño de perdelas. Temos que seguir dando leña.

Así que, a etiqueta de banda deseñada gay? Non a rexeito, vexo que me funciona ben, pero non son exclusivo. Os meus libros teñen temática gay, pero non son só para gays, son para todo o mundo. E non son o único autor gay que fai este tipo de banda deseñada. De feito, Ralf König agora converteuse en algo que len máis heteros que gays, e paréceme moi ben.

Ao final o que importan son as historias?

É que ao final o cómic divídese en dúas categorías: bo ou malo. Hai banda deseñada gay moi boa e haina malísima, como de calquera outro tipo. Pero o curioso é que moita xente me di «e por que non te dedicas a facer outro tipo de cómic»? E por que non te dedicas ti, a ver? Se a min me vai ben aquí, por que teño que deixar de facelo? A ver, por que ti te vistes sempre de negro e non te vistes de verde?

Os autores de novela negra fan novela negra porque lles gusta e funcionan ben nela. Acaso teñen que pasar a facer receitarios de cociña?

Cóntanos coa túa mirada o que van atopar os/as visitantes da túa exposición no Kiosco Alfonso.

O que van atopar van ser como dous avances para ver a película, que che entren ganas de ler os dous libros. Son 40 páxinas nas que poderán ver como desenvolvo os diálogos e coñecerán a Basilio e Tomaset. Hai quen me di que xa forma parte da súa familia, mesmo pensan que son uns tíos maiores, que lles están explicando a súa historia. E a xente que sexa do colectivo vai ver que non inventamos nada, que nos anos 30 xa nos daban cincuenta voltas saíndo, atopando lugares, reivindicando, loitando... e verá toda esa Barcelona canalla da República que tiña lugares reseñados en espazos como Le Monde ou o Times porque eran un lugar de referencia, sobre todo para aristócratas e burgueses que buscaban emocións fortes.

E na segunda parte van atopar a historia dun exilio, e falo de como os exiliados que chegaron a Francia pensaban que ían ser recibidos cos brazos abertos e foron confinados no que se chamaba campos de refuxiados, que realmente eran campos de concentración. E desde alí todas as aventuras deste exiliado que é Basilio e como chega a integrarse na sociedade francesa.

Das túas últimas lecturas en banda deseñada, que recomendarías?

Pois podería recomendar moitas pero vou con tres. Anatomía de un esqueleto, de Pep Brocal. Aprendiz de cuervo, a edición integral, de Danide, unha absoluta delicia que me lembra AilladodoutorMoreau mesturado con A revolta dos animais, de Orwell. Diario del Yeti, de Santi Arcas, que, en principio, parece unha historia do Ieti, pero, en realidade, é unha historia urbana.

A fantasía invade a cuarta xornada do Viñetas, da man das autoras galegas de banda deseñada

Jacobo F. S., protagonista da mostra ‘De Archimboldo a Marcopola’, debullou as chaves da súa carreira na carpa da Rúa BD

A Coruña.— As autoras que participan na exposición Elas son fantásticas, Paula Cheshire, Inés Vázquez, Lucía Cid, María Brenn, Eli García e Bea Gregores, protagonizaron a xornada do xoves no festival Viñetas desde o Atlántico. Así, ofreceron unha visita guiada á mostra, que ocupa a segunda planta da sala municipal Salvador de Madariaga, e participaron nunha maratón de debuxo no stand das Bibliotecas Municipais. Ademais, ofreceron diversas sesións de sinaturas no Viñetas Estudio da Rúa BD.

Cada autora debullou na visita as claves das súas diferentes creacións, todas elas dentro do xénero fantástico e en moitos casos moi vencelladas ao público infantil e xuvenil. Aldara, a lenda da cerva branca, Severina e a raíña dos trasnos, Ula e Vinca, Maia e a troita perlada, O grande diario, Avelaíña e o camiño á illa e Miquits son as obras nas que se centra a mostra. Tamén se pode ver na exposición parte do proceso creativo e o resultado final do cartel que a autora Inés Vázquez realizou para a feira Mostrart, nunha colaboración entre o Viñetas e a Asociación Galega de Artesáns.

As autoras chamaron a atención sobre o papel que a natureza ten en todas estas obras, ao tempo que analizaron nalgúns casos o seu proceso creativo e relataron algúns detalles sobre a súa carreira profesional. Unha a unha, foron pasando polo stand Viñetas Estudio, na Rúa BD, para asinar a súa obra e debuxaron ao longo de toda a xornada diferentes escenas dentro da maratón de debuxos.

Jacobo F. S. e a banda deseñada galega

Pola súa banda, Jacobo Fernández F. S. fixo na súa charla na carpa da rúa Rúa BD un percorrido histórico polo seu traballo como ilustrador na charla "«Marcopola e amigos", », dentro do programa Viñetas Expo. O debuxante galego lembrou os seus comezos con "Os amigos de Archimboldo Roque", onde xa aparece por primeira vez a figura de Marcopola. Posteriormente, realizou a obra "Aventuras de Cacauequi," coa que gañou o prestixioso Premio Castelao de Banda Deseñada, e tamén fixo unha incursión na banda deseñada biográfica coa obra "Lois Pereiro, breve encontro. Un achegamento comiqueiro á biografía e á obra do poeta".

Antes de dar o salto ao seu grande éxito editorial, tamén probou co fanzine experimental con "Estudos de Violencia Segar". Pero, sen dúbida, se algunha obra define a este ilustrador vigués é "Marcopola, a illa remeira" e todo o universo que comparte con personaxes como Dragoneta ou a avoa pintora. Na súa intervención, Jacobo destacou a conexión da súa obra coa pintura e a literatura galega e o mundo onírico de autores como Álvaro Cunqueiro.

O ilustrador Jacobo F. S. explicando o seu traballo diante da pantalla

Troubs: «Cada migrante é unha persoa e cada un ten o seu percorrido. Iso é o que nos interesa»

«Agora hai milicias fascistas que veñen de Lión, membros da extrema dereita, ‘skinheads’, que durante o inverno van bloquear os pasos para evitar a entrada de migrantes», di o ilustrador francés.

A Coruña.— O debuxante francés Jean-Marc Troubet, Troubs, aborda nesta entrevista a súa experiencia traballando con persoas migrantes e coas redes de apoio que as acompañan. Percorreu con Edmond Baudoin distintos espazos vinculados á migración en México e, desde entón, ten acudido con el a outros puntos quentes de movementos migratorios, como Colombia ou a fronteira entre Italia e Francia. Defende a importancia de escoitar cada historia individual, porque detrás da palabra migrante hai sempre unha persoa cun percorrido propio. Tamén reivindica a humanidade de quen axuda, dos voluntarios e das asociacións que os acollen. Fala tamén da situación na fronteira francesa, dos perigos que afrontan as persoas que atravesan os Alpes e da radicalización dos discursos e das accións contra as ONG.

P. Que importancia ten o debuxo, e en particular a banda deseñada, para contar historias de migrantes como fas en Humanos. A Roya é um rio,Viva la vida ou El sabor de la tierra?

A banda deseñada é importante para contar todo tipo de historias, non só as historias das persoas. Creo que a diferenza, especialmente cando facemos unha banda deseñada documental ou xornalística, é que podemos tomarnos o tempo. Imos cara ás persoas, falamos con elas, pasamos tempo con elas.

E cando debuxas unha persoa, cando intercambias debuxos con ela, sucede algo realmente diferente. Entras nunha intimidade, fas un agasallo, ris porque lle fas o nariz demasiado grande, as orellas demasiado grandes, fas cousas diferentes. Co debuxo hai un xogo. A xente pensa que debuxar é cousa de nenos, que é un xogo. En canto fas o retrato de alguén, a xente ri. E así entras nunha relación máis íntima e cóntanche cousas máis íntimas.

Creo que esa é realmente a diferenza con respecto a unha reportaxe televisiva ou xornalística: a aproximación é moi sinxela, moi directa e tamén moi íntima.

P. Esa intimidade permite crear unha relación de confianza, non?

Si, iso é. Cando fas o debuxo hai unha primeira cousa que sucede: dislle á persoa «mírame á cara». E a xente non sempre está afeita a mirar alguén directamente aos ollos.

Ás veces, cando é unha moza e lle dis «mírame aos ollos», ti tamén a miras porque estás obrigado a facelo, e aí sucede algo. Cando é unha muller maior ou un home maior tamén é diferente. Cos mozos africanos, por exemplo, non sempre están afeitos a mirar así aos ollos dun home maior. Para eles é unha cuestión de respecto, de educación: baixan a mirada.

Así que xa hai unha primeira aproximación interesante co retrato. E despois prodúcese o contacto.

P. Como reaccionan as persoas cando lles propós que as debuxedes?

Hai persoas moi diferentes. Algunhas queren ser debuxadas porque as divirte, e outras non queren porque se consideran feas, porque pensan que teñen o nariz grande ou cousas así. Hai formas moi diferentes de relacionarse co debuxo. Despois, cando a primeira persoa é debuxada, as demais tamén queren. Se debuxas a irmá maior, os irmáns pequenos veñen inmediatamente detrás. Debuxas a todo o mundo. Pero realmente hai reaccións moi diferentes.

Moitas veces, cando chego con Edmond e propoñemos debuxar... Pode ser nun bar. Chegamos, non coñecemos a ninguén, falamos coa persoa que está ao lado e dicímoslle: «Queres que te debuxe?». E responde: «Si, non sei...». Entón está diante da súa moza, ela dille que si, e nós dicimos: «É un agasallo, dámoscho». E xa está, comeza.

Ao cabo de dez minutos todo o mundo está mirando. Agás algunhas persoas que non queren mirar.

P. E cal era o teu papel nese traballo en parella con Edmond?

O meu papel, nese dúo con Edmond, era tamén ir ver o que estaba pasando arredor: as persoas que non querían ser debuxadas, as que buscaban outra maneira de participar. E tamén debuxar o escenario, o que estaba sucedendo arredor: un hotel, unha ambulancia que pasa, pequenos detalles.

Eu anotaba frases, cousas así, para poder metelas despois na banda deseñada, cando xa estabamos de volta. Con Edmond intentabamos captar todo iso: as persoas, os seus xestos, as súas palabras, pero tamén todo o que sucedía ao redor.

P. Como é a túa relación con Edmond e que vos achegades un ao outro?

Temos unha diferenza de idade de vinte ou vinte e cinco anos, pero non é unha diferenza moi grande. Temos cousas que nos acercan. Traballamos rápido. Podemos facer bosquexos moi rapidamente, debuxar aínda que estea mal feito, porque non nos importa. Non necesitamos luxo para viaxar. Podemos durmir en calquera sitio, comer tres pastas e xa está.

Iso tamén nos une. Levantámonos cedo, ás cinco da mañá, e empezamos a traballar. Dúas ou tres horas pola mañá, unha páxina, dúas páxinas, e avanzamos así. Edmond é incrible coa súa maneira de debuxar directamente. Colle unha folla, comeza e vai avanzando sen volver atrás. É coma o jazz. Eu, en cambio, son algo máis tímido.

Eu creo que lle achego unha parte máis divertida, máis social. Entro máis rapidamente en contacto coa xente. El non fala español nin inglés, así que tamén fago de tradutor. Achego un pouco de lixeireza, creo.

P. No caso das persoas migrantes, que é o que máis che interesa captar?

Realmente, a intimidade das persoas, saber o que sucede exactamente con cada unha delas. Porque cada migrante é, evidentemente, unha persoa, e cada un ten o seu percorrido. Iso é o que nos interesa.

Interésanos a acumulación dos percorridos persoais. Todas esas historias, todos eses percorridos, acaban facendo unha fotografía dun momento. Por exemplo, en 2017, durante dous meses, estivemos alí. Estas son as persoas, isto é o que sucedeu. É unha cuestión de escoitar.

P. Falas moito de escoitar. Que importancia ten esa acción no voso traballo?

Escoitar, iso é. É moi importante. Escoitar as persoas, intentar comprender algo, sen buscar necesariamente transformar ou explicar inmediatamente o que sucede. Creo que é algo que hai que ensinarlle á xente. Esta aproximación é humana. É moi directa. Cando falas con alguén que non coñeces e lle propós isto, ten que haber certa intimidade. Non é necesario que haxa dez persoas ao redor.

Falamos con persoas que sufriron moito. Eu traballei moito con xente da rúa, con persoas que dormen na rúa. Achégaste, faslles un retrato, dáslles o retrato, tomas algo con elas. E cóntanche a súa vida. Iso sae. Ás veces cóntanche máis cousas a ti, que es alguén a quen non coñecen, que a alguén que coñecen pero de quen non saben que vai pensar. Se chegas desde fóra, ás veces necesitan sacar as cousas.

P. Iso tamén vos pasou coas persoas que axudaban os migrantes?

Si, moitas veces. Atopámonos con cousas así Edmond e mais eu. Había persoas que axudaban moito nas asociacións, que se axudaban entre elas, pero que non coñecían necesariamente o seu pasado, o que lles sucedera antes, se se divorciaran, se tiñan fillos que xa non lles falaban.

Preguntabámoslles: «Por que fas isto? Por que axudas así a xente?». E ás veces a resposta era algo moi persoal. Alguén podía dicir, en resumo: «A miña familia dáme a lata, estou farto dos meus fillos, que teñen demasiado diñeiro, que nunca me chaman. E agora vexo nenos que están na merda e vou alí».

Pero iso non llo poden dicir a todo o mundo. Iso é o bonito de chegar desde fóra cun agasallo, co debuxo. As persoas tamén che dan algo a cambio. Intentamos captar iso.

Troubs nunha entrevista de Viñetas desde o Atlántico

P. Hai algún personaxe dese traballo que represente especialmente esa dimensión humana e personalizáchelo en Cédric, non?

Cédric era alguén importante na estrutura das asociacións que axudaban alí. Había moitas persoas, pero Cédric era un tipo particular. Foi o primeiro que dixo «que lle dean á policía» e que lles dixo aos migrantes: «Vinde todos á miña casa, que me importa un carallo».

Montou realmente un campamento na súa casa e díxolles aos policías: «A min impórtame un carallo, teño dereito a acoller xente na miña casa». E fíxoo así. Pero tamén había persoas que non estaban de acordo con el. Había dous lados. Uns dicían: «Se facemos público isto, estamos acabados. Van poñernos de exemplo e van apertarnos aínda máis para facernos calar». Outros dicían: «Non, hai que facelo público absolutamente, porque así xa non poderán apertarnos máis». Sempre existe ese límite: ata onde vas? Non é fácil.

P. O traballo foi feito en 2017. Cres que cambiou desde entón a visión dos migrantes en Francia?

Non creo que haxa realmente un cambio. Hai persoas que os axudan cada vez máis, penso. Nas cidades, en París e noutros lugares, coñezo moita xente que ten alguén na súa casa porque ten espazo. Agora é bastante sinxelo: comunícaste, contactas cunha asociación e dis: «No fondo do xardín teño un sitio, se queredes podedes utilizalo». Hai persoas que atopan solucións. Hai unha axuda mutua que realmente se produce. Pero, por outra banda, os medios de extrema dereita están cada vez máis presentes e tamén perseguen os migrantes.

P. Polo que estás vendo, a cuestión migratoria converteuse claramente nun problema político. Só hai que ollar o acontecido en Ceuta.

Xa era un tema político daquela. En 2017 estaba o ministro do Interior, que enviaba policías. Darmanin segue aí e fai subir a presión, sempre, sempre, sempre. Cando sucedeu o de Ceuta, por exemplo, nos medios franceses falaron inmediatamente dunha Europa invadida, dos españois e de cousas así. Os medios móvense sempre nesa dirección.

Pero creo que tamén cambiou algo concretamente: os propios migrantes saben agora máis claramente que isto non é o paraíso. Mesmo en Senegal, en África e noutros lugares, a información volveu. Saben que é complicado, que é perigoso. Xa non é unha festa. Hai sinais que indican que é perigoso.

P. E que opinas da política europea de externalizar as fronteiras, como din políticos ultras como Meloni, Abascal e outros?

Hai pouco vin unha reportaxe sobre Libia. Europa paga cantidades enormes de diñeiro para construír prisións. É horrible. Un equipo de televisión francés entrou nun lugar onde había duascentas persoas nun patio, baixo o sol. E iso págano desde Europa. Antes pasou en Turquía, en Libia... É unha cuestión de negocio. Cando non estamos de acordo, abrimos a porta. Iso é o que sucedeu. É tamén unha cuestión política.

P. Que está pasando actualmente na fronteira francesa, especialmente nos Alpes?

En Francia agora hai policías por todas as partes na fronteira. Aseguraron a fronteira, fixeron realmente un muro. A xente xa non pode pasar, así que vai máis ao norte, atravesando as montañas por Briançon. E alí é complicado, porque hai neve. Pasan no inverno. Cando chega o verán e a neve desaparece, atopan cadáveres, esqueletos, nenos, mulleres con chancletas que pasaron por alí, polo fondo dos vales.

E sobre todo, agora hai milicias fascistas que veñen de Lión, membros da extrema dereita, skinheads, que durante o inverno van bloquear os pasos. Hai ONG que van á fronteira con auga e comida para acoller estas persoas, e eles van alí para impedir que actúen as ONG. Nunca mataron ninguén, pero bloquean os pasos, pinchan rodas, fan pequenas accións de delincuencia. Radicalizouse a situación polos dous lados.

P. Dicía Celaya que «a poesía é unha arma cargada de futuro». Cres que a banda deseñada pode ser tamén unha ferramenta de futuro fronte a este tipo de conflitos?

Non o sei. Non coñezo o futuro. Pero si sei que, en calquera caso, é un testemuño de primeira man, un testemuño bruto do que sucedeu exactamente así. E iso non se pode discutir. Está aí. Creo que iso é realmente importante. Espero que poida cambiar o mundo. Polo menos, a maneira de achegarse ás persoas, falar con elas e intercambiar así é sinxela. E debería existir en todas as partes. É así de sinxelo.

P. Que che ensinou persoalmente esta experiencia cos migrantes e coas persoas que os acompañan? O teu traballo e o de Baudoin é diferente ao de Joe Sacco coa súa crónica xornalística ilustrada do conflito en Gaza.

Ensinoume sobre todo a importancia de escoitar. Nós imos dar testemuño coas persoas. Non imos necesariamente facer xornalismo no sentido profesional do termo e como fai Sacco. Eu non me sinto necesariamente lexitimado para facer xornalismo. Un xornalista profesional sabe contrastar a información: cando hai un problema, investiga, chama, comproba con xente que está ao redor. Nós, Edmond e mais eu, non facemos iso. Nós imos dar testemuño coas persoas. Buscamos cousas sinxelas: a intimidade, saber o que lle sucede exactamente a cada persoa, cada percorrido. E acumulando eses percorridos persoais acabamos tendo unha imaxe dun momento.

P. Falemos tamén do Troubs máis persoal. Que buscas cando viaxas e debuxas?

Sempre quixen ir ver o mundo. Sempre vivín no campo. A cidade non é realmente para min: hai demasiado ruído, demasiada xente. Prefiro vivir cos animais, no bosque. E quero simplemente ir co meu caderno de debuxos, ir ver o mundo. Desde neno fascíname a figura do explorador, dos antropólogos, dos escritores viaxeiros. Cando lin Tristes trópicos, de Lévi-Strauss, pareceume extraordinario: ir á natureza, descubrir un mundo que ninguén coñece.

Desde entón, para min é iso. Quero ser explorador e facer banda deseñada de exploración. Vou a un territorio e miro o que sucede. Sempre fixen iso. Fun a Madagascar coa mochila e os meus cadernos, sen saber o que faría ao día seguinte. Fixen o mesmo en Australia, Indonesia, Borneo... Durante quince anos fíxeno a fondo. Despois calmeime un pouco, pero a base segue sendo esa fantasía de explorador.

P. E ese mesmo ollar de explorador é o que levas tamén ás historias dos migrantes?

Si, é exactamente a mesma mirada. Vou a un territorio e miro o que sucede. Intento non xulgar. É unha sensación case de inocencia, como un neno que está descubrindo o mundo. Creo que é importante conservar esa mirada. Non quero chegar cunha idea xa feita do que vou atopar. Gústanme as cousas moi en bruto. Gústame contar exactamente o que sucede, sen buscar necesariamente facer unha gran teoría detrás. Unha pequena anécdota pode facer entender moitísimas cousas.

P. Que proxectos tes agora entre mans?

Agora mesmo estou traballando sobre zonas militares en Francia. Son zonas de adestramento onde os militares practican disparando. E esas zonas convertéronse en reservas naturais porque, en realidade, case ninguén entra nelas. Non hai turistas, nin cazadores. Só os militares. As plantas e os animais poden desenvolverse. En Francia hai asociacións ambientais que teñen acordos co exército para entrar nalgunhas zonas e contar as plantas e os paxaros.

Mesmo soltaron aves raras nunha zona militar porque, se non, ían morrer. É dicir, son as últimas zonas de supervivencia. Iso formula unha cuestión interesante sobre a ecoloxía radical: ás veces, sen pretendelo, o exército mantén espazos naturais.

P. E cres que aí tamén hai unha continuidade co teu traballo anterior, esa necesidade de entrar en territorios e descubrir o que está pasando?

Si, exactamente. Sempre é o mesmo principio. Atópome nun territorio e miro o que sucede. Intento comprender as persoas, os lugares, as situacións. É realmente iso o que me interesa. Non quero necesariamente explicar o mundo de antemán. Quero ir, mirar, escoitar, debuxar e contar o que vin.

P. E, finalmente, como estás vivindo a experiencia de Viñetas desde o Atlántico? Que che parece o festival?

Paréceme moi importante a cultura e tamén os intercambios culturais. Está moi ben. En comparación con Francia, aquí vexo moitos postos de librarías, pequenos editores e cousas máis diferenciadas. En Francia hai máis presenza das editoriais, que fan o negocio. Aquí parece que son máis as librarías e os vendedores.

Non sei se é mellor, pero paréceme que hai un acceso máis directo aos clientes, aos lectores. Os autores están máis preto dos lectores directamente. En Francia temos un pouco o filtro do editor, que ás veces nos indica onde temos que ir, que facer... É un intermediario.

Tamén me gusta a cidade. Non coñecía Galicia. É a primeira vez que estou aquí. Paréceme unha zona moi próxima á Bretaña e ao Finistère, lugares do oeste cos que teño unha relación especial. Hai tamén esa apertura cara ao Atlántico. O Atlántico é unha porta cara aos Estados Unidos, América do Sur, Europa, África, os barcos... E iso nótase aquí. Hai unha mirada cara ao exterior.

P. E para quen vaia ver a exposición, que lle recomendarías?

Na exposición hai unha televisión cos retratos das persoas que fixemos, e paréceme moi interesante. Vense as persoas pasando, e hai xente de todo tipo: migrantes, persoas que axudan, maiores, mozos... Creo que reflicte bastante ben o traballo que fixemos: ter un pouco de todo o mundo. Ao final, iso é o que tentamos facer tamén na banda deseñada: mostrar persoas diferentes e, sobre todo, escoitar as súas historias.

A eclipse «cóase» na actividade do Viñetas a través de charlas e exposicións

A terceira xornada do festival tivo un horario especial de peche nos stands da Rúa BD e encheu a mañá de propostas culturais e científicas

A Coruña.— O inevitable protagonismo da eclipse tamén se fixo oco na terceira xornada do Viñetas desde o Atlántico. Así, a programación da Rúa BD do día 12 abriuse coa presentación do libro Einstein, Eddington e a eclipse, de Ana Simões e Ana Matilde Sousa, no mesmo proxecto que Rumo ao eclipse, recente Prémio Nacional de Banda Desenhada en Portugal.

E, sen afastarse do mesmo eido, a autora coruñesa Xulia Pisón ofreceu unha charla baixo o nome Perségueme a ciencia, na que foi debullando a súa carreira profesional e revelando as diferentes formas en que o eido científico e o artístico se foron mesturando nas súas obras ao longo dos anos. Nesta liña, destaca a súa colección de tres volumes de divulgación científica Microalgas. Pisón é unha das autoras participantes na exposición colectiva acerca da eclipse que forma parte da programación do Viñetas e que se pode visitar na Casa das Ciencias ata o 27 de setembro.

Na carpa da Rúa BD non hai descanso, así que, apenas uns minutos despois, o ilustrador francés Troubs —Jean-Mac Troubet— falou do seu traballo, con Jorge Esteban Jorgiot. Na conversa, Troubs destacou o impacto que o seu traballo, xunto con Edmond Baudoin, tivo entre a comunidade migrante, que retrataron primeiro en Ciudad Juárez (México) e logo en Colombia e na fronteira entre Italia e Francia, concretamente no val do río Roya. De feito, lembrou as súas vivencias durante a realización da súa obra Humanos. A Roya é um rio, na que relata como a veciñanza francesa dese val acolleu os migrantes e como foi a súa convivencia. Subliñou o papel que tivo un deles, Cédric, que chegou a albergar no seu terreo a case 200 persoas.

Miguel Robledo nunha entrevista de Viñetas desde o Atlántico

A mañá pechouse coa charla que revisou a traxectoria artística do autor do cartel do Viñetas deste ano, Miguel Robledo. Nesta conversa que mantivo con Henrique Torreiro, o público asistente descubriu todos os detalles da carreira deste polifacético autor ourensán, cunha longa traxectoria no eido da ilustración, a animación, os fanzines e a dirección artística, que se estreou hai un par de anos coa autoría de novela gráfica, da man do guionista David Muñoz, co álbum Territorio.

Na xornada do mércores, as actividades e as casetas da Rúa BD pararon ás 15.00 horas en horario especial no día da eclipse.